Dùng thuốc điều trị đau đầu sao cho hiệu quả và an toàn?

Thói quen tìm đến thuốc giảm đau để làm dịu cơn đau nửa đầu sẽ khiến tình trạng bệnh trở nên nặng hơn và có thể gây ra nhiều tác dụng phụ. Thay vì lệ thuộc vào thuốc chữa bệnh đau nửa đầu, cần tìm nguyên nhân gây bệnh và ngăn chặn từ sớm mới là cách thoát ra khỏi “ác mộng” đau nửa đầu.dung-thuoc-dieu-tri-dau-dau-sao-cho-hieu-qua-va-toan

I. Lạm dụng thuốc điều trị bệnh đau nửa đầu, lợi bất cập hại

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đau nửa đầu (hay còn gọi là đau đầu migraine) đang trở thành vấn nạn toàn cầu với 11% dân số trưởng thành trên thế giới mắc phải, trong đó 2/3 bệnh nhân là phụ nữ.

Đau nửa đầu thường có tính chất đau theo từng cơn, buốt nhói một bên hoặc cả đầu. Cơn đau thường bắt đầu từ giữa trán hay phía trên mắt rồi lan ra một bên đầu, kéo dài từ 4 đến 72 giờ. Bệnh nhân có thể có những dấu hiệu báo trước như mỏi mệt, hoa mắt, ù tai, tê tay chân, buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh… Nếu tình trạng đau đầu kéo dài trên 15 ngày/tháng, liên tục trong 3 tháng thì đó là bệnh đau nửa đầu mãn tính.

Theo PGS.TS Vũ Anh Nhị, Chủ tịch Hội Thần kinh học TP.HCM, nhiều người tưởng rằng cơn đau nửa đầu chỉ ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt nhưng bệnh còn ẩn chứa nhiều nguy cơ nghiêm trọng như: trầm cảm, suy thoái võng mạc, mù, đột quỵ não… Hiện nay, đau nửa đầu đang là một trong 20 nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật, với phụ nữ bệnh xếp thứ 9 về nguyên nhân gây tàn tật.

“Phần lớn bệnh nhân bị đau nửa đầu vẫn có tâm lý coi cơn đau là triệu chứng thông thường và sử dụng thuốc giảm đau thường xuyên. Chỉ khi đau đớn quá sức chịu đựng họ mới tìm đến thầy thuốc”, PGS. Nhị cho biết. Việc lệ thuốc đau nửa đầu, tự ý “bắt bệnh kê đơn” hết sức nguy hiểm bởi các tác dụng phụ có thể xảy ra với sức khỏe. Ngoài ra, lạm dụng thuốc giảm đau còn dễ gây tác dụng ngược, khiến cơn đau đầu không giảm mà còn nặng nề hơn. Theo Hiệp hội Đau nửa đầu CHLB Đức, dùng thuốc giảm đau trong trường hợp đau nửa đầu dễ dẫn đến hội chứng đau đầu vì lệ thuộc thuốc.

II. Phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm

1. Tác nhân gốc tự do

Đau nửa đầu phần lớn xuất phát từ nguyên nhân mạch máu não. Các nghiên cứu gần đây chỉ ra, gốc tự do là một trong những tác nhân quan trọng làm khởi phát chứng đau nửa đầu. Tại não, gốc tự do sinh ra liên tục, lắng đọng ở thành mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa, hình thành các mảng xơ vữa và huyết khối, làm hẹp lòng động mạch cản trở máu dẫn oxy về nuôi não. Bên cạnh đó, gốc tự do và các hóa chất trung gian sinh ra trong quá trình chuyển hóa ở não làm gia tăng hoạt động bạch cầu, khởi phát quá trình viêm và sản sinh chất gây giãn mạch Nitric Oxide và Histamine. Tình trạng này xảy ra quá mức làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu. Những cơ chế phức tạp này dẫn đến những rối loạn vận mạch, khiến mạch máu não giãn nở, biến đổi bất thường và gây nên cơn đau nửa.

Nghiên cứu tại ĐH Graz (Áo) thấy rằng ở những bệnh nhân đau nửa đầu, các men chống gốc tự do thấp hơn nhiều so với nhóm chứng. Nhiều nghiên cứu khác cũng chỉ ra chỉ số phản ứng oxy hóa trong máu tăng cao ở những bệnh nhân đau nửa đầu, làm sản sinh ra vô số gốc tự do gây hại cho mạch máu.

Ngoài tác nhân gốc tự do, những cơn đau nửa đầu còn được biết đến là hậu quả của các yếu tố khác như: sự di truyền gen dễ bị tổn thương, ảnh hưởng của các kích thích dây thần kinh cảm giác, sự phóng thích các peptides thần kinh…

2. Chống gốc tự do, ngăn chặn những cơn đau nửa đầu

Hiện nay, điều trị đau nửa đầu bao gồm điều trị cơn đau cấp và điều trị dự phòng. Nghỉ ngơi cơ thể và tinh thần là biện pháp cần thiết trong mọi trường hợp đau đầu. Thuốc giảm đau không nên dùng liên tục trong thời gian dài vì vô số những tác dụng phụ như: độc gan, cao huyết áp không kiểm soát, sốc thuốc, tương tác với các thuốc tim mạch, gây trầm cảm, thúc đẩy bệnh Parkinson…

Việc bổ sung các chất chống gốc tự do gần đây đã được các nhà khoa học khuyến cáo nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu các cơn đau nửa đầu. Các chất chống gốc tự do quý có trong thiên nhiên, như trong Blueberry, giúp hạn chế sản sinh các chất giãn mạch, giảm phản ứng viêm, bảo vệ thành mạch máu, khơi thông dòng máu cho não.

Mặt khác, các chất chống gốc tự do trong Blueberry còn vượt qua hàng rào máu não, kích hoạt các men bảo vệ não như Catalase và Superoxide dismutase… Các men này có nhiệm vụ giữ cho các tế bào thần kinh không bị vô hiệu hóa trước sự tấn công của các gốc tự do, kích thích sự hoạt động của các tín hiệu thần kinh trong não và cải thiện đáng kể các triệu chứng đau đầu.

Bên cạnh đó, người bệnh nên thay đổi lối sống, quan tâm đến chế độ ăn uống, tập luyện hợp lý. Đây là liều thuốc quan trọng, tạo tinh thần thoải mái, giảm tái phát các cơn đau nửa đầu.

Kỳ Anh